Hoeveel smartengeld kan ik vragen?

Dat verschilt per situatie. Een bedrag voor pijn, angst en verdriet is vaak moeilijk te bepalen. Slachtofferhulp of een advocaat kan je helpen om het in kaart te brengen. Het Schadefonds geeft geen smartengeld, maar een vast bedrag dat past bij je letsel.

Ik krijg het formulier niet op tijd af. Wat nu?

Vraag per e-mail uitstel aan bij het Informatiepunt Slachtoffers van het OM. Kreeg je het formulier pas kort voor de zitting, vraag dan of de zitting later kan; dat lukt niet altijd. Anders kun je je schade ook vragen in een brief aan de officier van justitie of de rechter, of op de zitting zelf. Doe dan zoveel mogelijk bewijs mee.

Wat gebeurt er met mijn schadevergoeding in hoger beroep?

Gaat de verdachte of het OM in hoger beroep, dan kijkt het gerechtshof opnieuw naar de zaak en naar je schade. Het bedrag kan dan hoger of lager worden. Kreeg je eerst niets, dan kun je het opnieuw vragen. Dat kan alleen als je het bij de eerste zitting ook al had gevraagd.

Krijg ik iets als de dader onbekend is of niet kan betalen?

Bij ernstig letsel kan het Schadefonds Geweldsmisdrijven je een tegemoetkoming geven. Er hoeft niet altijd een rechtszaak te zijn geweest en de dader hoeft niet altijd veroordeeld te zijn. Je hoeft ook niet eerst te proberen om geld van de dader te krijgen. Wordt de dader later gevonden of kan die later wel betalen, dan haalt het Schadefonds het geld bij de dader op.

Moet ik belasting betalen over geld van het Schadefonds?

Nee. Je hoeft de tegemoetkoming niet op te geven bij de Belastingdienst. Heb je een bijstandsuitkering, dan mag de gemeente de tegemoetkoming meestal niet meetellen als inkomen of vermogen. De gemeente mag wel bepalen hoe lang dat geldt.

Kan ik als nabestaande schadevergoeding vragen?

Ja. Je kunt je in de strafzaak voegen, bijvoorbeeld voor de kosten van de uitvaart en voor gemist levensonderhoud. Ben je partner, kind of ouder, dan kun je ook affectieschade vragen. Lees meer bij Nabestaande van een misdrijf.

Schadevergoeding — Slachtofferadvocaat.info

In het kort

Je kunt geld vragen voor kosten door het misdrijf, zoals medische kosten en gemist inkomen. Je kunt ook smartengeld vragen voor pijn, angst en verdriet.
Komt er een strafzaak, dan vraag je schadevergoeding met het formulier van het Openbaar Ministerie. Noem per schadepost een bedrag en stuur het op tijd terug.
Betaalt de dader niet binnen 8 maanden na de definitieve uitspraak, dan schiet de overheid het voor. Dat is tot € 5.000. Bij seksuele misdrijven en een aantal geweldsmisdrijven is het het hele bedrag.
Bij ernstig letsel kun je ook een tegemoetkoming vragen bij het Schadefonds Geweldsmisdrijven. In 2026 is dat tussen € 1.000 en € 35.000.
Je kunt de routes naast elkaar gebruiken, maar dezelfde schade krijg je niet twee keer betaald.

Welke schade kun je vergoed krijgen?

Schade is meer dan een kapotte telefoon. Er is schade die je met bonnetjes kunt laten zien. Dat heet materiële schade. Denk aan deze posten.

Medische kosten Kosten van arts en ziekenhuis die je zorgverzekering niet betaalt, zoals je eigen risico.
Gemist inkomen Kon je een tijd niet werken en verdiende je daardoor minder? Dan kun je dat verschil vragen.
Reiskosten Bijvoorbeeld de reizen naar de huisarts of het ziekenhuis die je door het misdrijf moest maken.
Kapotte spullen Je krijgt wat je spullen waard waren vlak voordat ze kapot gingen. Dat is dus niet de prijs van iets nieuws.
Kosten die een ander voor je maakte Bracht iemand je naar het ziekenhuis of betaalde iemand een reparatie? Die kosten kun je ook op het formulier zetten. Diegene kan ze ook zelf vragen.

Daarnaast is er schade die niet direct in geld is uit te drukken, zoals smartengeld. Dat heet immateriële schade. En er is schade die alleen nabestaanden en naasten hebben.

Smartengeld Geld voor pijn, angst en verdriet, ook voor psychische klachten. Het bedrag is vaak moeilijk te bepalen. Laat je daarbij helpen door Slachtofferhulp of een advocaat.
Affectieschade Voor de partner, kinderen en ouders van iemand die is overleden of ernstig en blijvend gewond is. Het bedrag ligt tussen € 12.500 en € 20.000. Het geldt als het gebeurde op of na 1 januari 2019. Een partner met wie het slachtoffer niet getrouwd was, moet met het slachtoffer hebben samengewoond.
Kosten van de uitvaart Wie de uitvaart heeft betaald, kan die kosten van de dader terugvragen, als ze passen bij de omstandigheden. Ook gemist levensonderhoud kan meetellen. Lees meer bij Nabestaande van een misdrijf.

Vier routes naar vergoeding

Er zijn vier manieren om je schade vergoed te krijgen. Je kunt ze naast elkaar gebruiken. Wat je via de ene route krijgt, gaat wel af van wat je via een andere route krijgt.

Meestal de eerste stap

Via de strafzaak

Komt er een strafzaak, dan stuurt het Openbaar Ministerie (OM) je een formulier. Daarmee vraag je de verdachte om je schade te betalen. Je voegt je dan als benadeelde partij in de strafzaak. Ook nabestaanden kunnen dat, bijvoorbeeld voor de kosten van de uitvaart.

Vindt de rechter dat je recht hebt op schadevergoeding, dan legt hij of zij vaak een schadevergoedingsmaatregel op. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) haalt het geld dan bij de dader op. Je hoeft zelf niets te doen.
Heeft de dader 8 maanden nadat de uitspraak definitief is nog niet alles betaald? Dan betaalt de overheid de rest alvast aan jou. Dat is maximaal € 5.000. Bij seksuele misdrijven en een aantal geweldsmisdrijven, zoals mishandeling, is het het hele bedrag.
Beslist de officier van justitie zelf over de straf en legt hij of zij een schadevergoedingsmaatregel op? Dan geldt dit ook.

Is je vordering ingewikkeld, dan kan de strafrechter haar (deels) laten liggen. Dan blijft de civiele route over. Vraag je bij de eerste zitting geen schadevergoeding, dan kan dat in hoger beroep ook niet meer.

Bij ernstig letsel

Schadefonds Geweldsmisdrijven

Een eenmalig bedrag als je door een gewelds- of seksueel misdrijf ernstig lichamelijk of psychisch letsel hebt. Dit is geen schadevergoeding of smartengeld van de dader, maar een tegemoetkoming van de overheid.

Het bedrag hangt af van je letsel. Volgens de letsellijst van 1 januari 2026 ligt het tussen € 1.000 en € 35.000, verdeeld over zes categorieën.
Nabestaanden krijgen een vast bedrag van € 5.000. Voor de uitvaart kan er tot € 7.500 bij komen, als die kosten niet op een andere manier worden vergoed.
Vraag het aan binnen tien jaar na het misdrijf. Was je jonger dan 18? Dan heb je tot tien jaar na je 18e verjaardag.
Een aangifte is niet altijd nodig. Het Schadefonds neemt nooit contact op met de dader.

Meestal krijg je binnen 26 weken een beslissing. Krijg je ook geld van de dader of een verzekering, dan gaat dat van de tegemoetkoming af. Vragen? Bel 070-414 20 00.

Als de strafzaak niet lukt

Via de civiele rechter

Komt er geen strafzaak, of krijg je in de strafzaak niet alles toegewezen? Dan kun je de dader aansprakelijk stellen en naar de civiele rechter gaan.

Gaat het om € 25.000 of minder, dan behandelt de kantonrechter je zaak. Een advocaat is daar niet verplicht.
Een civiele procedure kost geld, zoals griffierecht, een deurwaarder en vaak een advocaat. Win je, dan kan de rechter de dader laten betalen voor (een deel van) je kosten.
Heb je een rechtsbijstandverzekering, vraag daar dan om hulp. Zo niet, dan kan het Juridisch Loket je advies geven: bel 0800-8020.

Slachtofferhulp raadt aan om deze route pas te kiezen als het op een andere manier niet lukt.

Kijk ook hier

Je eigen verzekering

Je eigen verzekering betaalt soms een deel van je schade. Bijvoorbeeld je inboedelverzekering voor spullen of je zorgverzekering voor medische kosten.

Meld schade aan je inboedel-, opstal- of reisverzekering binnen een maand. Wacht je langer, dan kan de verzekeraar weigeren te betalen.
Wat je verzekering betaalt, kun je niet nog eens van de dader vragen. Wat de verzekering niet dekt, kun je wel van de dader vragen.
Gaat je premie omhoog door je claim? Die verhoging kun je mogelijk van de dader terugvragen.

Wat dit voor jou betekent, lees je ook bij mishandeling, seksueel geweld, huiselijk geweld, stalking en voor nabestaanden.

Zo vul je het formulier van het OM in

Komt er een strafzaak, dan krijg je van het OM drie formulieren: het wensenformulier, het formulier ‘Gegevens slachtoffer’ en het formulier ‘Verzoek tot schadevergoeding’. Kruis op het wensenformulier aan dat je schadevergoeding wilt. Stuur het samen met het gegevensformulier op tijd terug. Daarna vul je het schadeformulier in.

Gebruik de Invulhulp Schadeformulier

Slachtofferhulp Nederland heeft een online Invulhulp Schadeformulier. Die helpt je stap voor stap en geeft tips voor je bewijs. Wil je liever iemand spreken? Bel 0900-0101. De hulp van Slachtofferhulp is gratis.
Noem per schadepost een bedrag

Schrijf bij elke post hoeveel geld je vraagt. Een verzoek zonder bedrag kan de rechter niet toewijzen. Vraag alleen om schade waarvoor de verdachte verantwoordelijk is. Heeft je verzekering al iets betaald, zet dat er dan bij.
Stuur bewijs mee

Stuur kopieën mee van rekeningen, bonnetjes en andere bewijzen. Bewaar de originelen zelf. Maak ook een kopie van het ingevulde formulier.
Maak je privégegevens onleesbaar

Je formulier en je bewijs komen in het strafdossier. Ook de verdachte kan ze zien. Maak daarom op je bijlagen je BSN, IBAN, e-mailadres, adres en geboorteplaats onleesbaar. Laat alleen je naam en geboortedatum staan. Je rekeningnummer zet je op het formulier ‘Gegevens slachtoffer’. Dat komt niet in het dossier.
Stuur het op tijd terug

Het formulier moet vóór de zitting bij het OM zijn. De uiterste datum staat in de brief. Heb je het online ingevuld, print het dan en zet je handtekening erop. Lukt het niet op tijd? Vraag dan per e-mail uitstel bij het Informatiepunt Slachtoffers van het OM.

Hulp aanvragen Kies je situatie

Welk bewijs bewaar je?

Bewijs verzamelen voelt misschien vreemd. Toch heb je het nodig: voor je formulier, voor het Schadefonds en soms voor je verzekering. Bewaar alles op één plek, ook als je nog niet weet wat je ermee gaat doen.

Rekeningen en bonnetjes: eigen risico, medicijnen, reiskosten
Brieven en verslagen van huisarts, ziekenhuis of psycholoog
Foto’s van je letsel, met datum
Kapotte spullen of foto’s ervan, met de aankoopbon
Loonstroken of een verklaring van je werkgever als je inkomen misloopt
Brieven van je verzekeraar over wat die al heeft betaald
Nota’s van de uitvaart, als je nabestaande bent
Je aangifte met het proces-verbaalnummer, en alle brieven van politie, OM en CJIB

Voor het Schadefonds heb je medische informatie nodig over je letsel, zoals een brief of een behandelplan. Die vind je vaak in de online omgeving van je arts of behandelaar.

Als de dader niet betaalt

Heeft de rechter of de officier van justitie een schadevergoedingsmaatregel opgelegd? Dan haalt het CJIB het geld bij de dader op. Is 8 maanden nadat de beslissing definitief is nog niet alles betaald, dan krijg je een brief van het CJIB. De overheid betaalt je dan alvast de rest. Daarna haalt de overheid het geld zelf bij de dader op. Dit heet de voorschotregeling.

Het voorschot is maximaal € 5.000. Dat maximum geldt niet bij seksuele misdrijven, mensenhandel, mishandeling en zware mishandeling, openlijke geweldpleging, doodslag en moord, diefstal met geweld en afpersing. Dan betaalt de overheid alles wat nog openstaat. Het voorschot is er voor mensen, niet voor bedrijven.

Het kabinet wil meer geweldsmisdrijven onder het volledige voorschot brengen: opzettelijke brandstichting, wederrechtelijke vrijheidsberoving, gijzeling, dwang en dood door schuld, ook in het verkeer. De ministerraad stemde daar op 26 juni 2026 mee in. Het voorstel ging daarna voor advies naar de Raad van State. Op 11 oktober 2026 was deze uitbreiding nog niet ingegaan. Er ligt ook een voorstel om broers en zussen recht te geven op affectieschade.

Heeft de rechter geen maatregel opgelegd en moet je het geld zelf innen? Dan stuur je de dader een aangetekende brief met het bedrag en een uiterste betaaldatum. Betaalt de dader niet op tijd, dan kan een deurwaarder je helpen.

Bronnen

Deze uitleg is gebaseerd op informatie van officiële instanties, geraadpleegd op 11 oktober 2026. Het is algemene informatie: jouw situatie kan anders zijn.

Schadevergoeding